2026 жылғы 29 тамызда China Global Television Network (CGTN) телеарнасы Шанхай ынтымақтастық ұйымына және жаһандық басқару жүйесін реформалау мәселелеріне арналған халықаралық дөңгелек үстел өткізді.
Пікірталастың өзегінде Қытай ұсынған Жаһандық басқару бастамасы (Global Governance Initiative, GGI), сондай-ақ ШЫҰ-ның көпжақты ынтымақтастықты дамытудағы, Ғаламдық Оңтүстік елдерінің өзара іс-қимылын нығайтудағы және қазіргі халықаралық проблемаларды шешудің неғұрлым тиімді тәсілдерін іздеудегі рөлі болды.
Талқылауға Қазақстан, Қытай, Үндістан, Пәкістан, Ресей және Беларусь елдерінен сарапшылар мен дипломаттар қатысты:
– Судхиндра Кулкарни (Sudheendra Kulkarni), Forum for a New South Asia негізін қалаушы, Үндістанның бұрынғы премьер-министрі Атал Бихари Ваджпайидің көмекшісі;
– Масуд Хан (Masood Khan), дипломат, Пәкістанның Қытайдағы бұрынғы елшісі;
– Александр Бобров (Alexander Bobrov), Ресейдің сыртқы саясат жөніндегі сарапшысы;
– Алексей Авдонин (Alexey Avdonin), Беларусь «Білім» қоғамы басқарма төрағасы;
– Ши Цзин (Shi Jing), Цинхуа университетінің Халықаралық және аймақтық зерттеулер институтының доценті;
– Ван Синьсун (Wang Xinsong), Бейжің педагогикалық университетінің доценті;
– Гүлнар Шаймергенова (Gulnar Shaimergenova), China Studies Center директоры, Қазақстан.
Әңгімелесудің негізгі тақырыптарының бірі геосаяси бәсекенің күшеюі, экономикалық және технологиялық шектеулердің артуы және көпжақты өзара іс-қимылдың неғұрлым тиімді тетіктеріне деген сақталып отырған қажеттілік аясында халықаралық ортаның өзгеруі болды.
Сарапшылар мемлекеттердің егемен теңдігі қағидатын және оның шағын әрі орта елдер үшін практикалық маңызын қарастырды. Әсіресе экономикалық әлеуеті мен халықаралық ықпалы едәуір ерекшеленетін мемлекеттер бірлескен шешімдерді әзірлеуге тең құқықты қатысуды қалай қамтамасыз ете алатынына назар аударылды.
Осы контексте шешімдер консенсус негізінде қабылданатын ШЫҰ тәжірибесі талқыланды. Қатысушылар теңдік, консультациялар және барлық мүше мемлекеттердің мүдделерін ескеру қағидаттарын халықаралық ынтымақтастықтың неғұрлым инклюзивті жүйесін дамыту үшін пайдалану мүмкіндіктерін қарастырды.
Пікірталастың тағы бір бағыты Ғаламдық Оңтүстік елдерінің халықаралық күн тәртібін қалыптастырудағы өсіп келе жатқан рөлі болды. Қатысушылар дамушы мемлекеттердің халықаралық институттардың жұмысына қатысып қана қоймай, сауда, көлік, цифрлық экономика, жасанды интеллект, энергетика және орнықты даму сияқты салаларда ережелер мен шешімдерді қалыптастыруға белсендірек ықпал етуге ұмтылысы артып келе жатқанын атап өтті.
Орталық Азияға ерекше назар аударылды. Өңір мемлекеттерінің сыртқы саяси таңдауда дербестігін сақтауға, түрлі халықаралық серіктестермен ынтымақтастықты дамытуға және өңірлік әрі жаһандық үдерістердегі өз рөлін нығайтуға мүдделілігі талқыланды.
Дөңгелек үстел барысында жаһандық басқарудың практикалық қыры да қарастырылды. «Бір белдеу, бір жол» бастамасы мысалында қатысушылар халықаралық ынтымақтастық пен инфрақұрылымдық өзара байланыстылық тек іске асырылған жобалардың ауқымы бойынша ғана емес, сонымен бірге олардың экономикалық дамуға, жұмыспен қамтуға, шағын және орта бизнестің қызметіне, нарықтарға қолжетімділікке, технологияларды дамытуға және халықтың өмір сүру сапасын арттыруға нақты ықпалы бойынша да бағалануы тиіс екенін айтты.
Жеке тақырып ретінде ШЫҰ-ның жаһандық басқарудағы одан арғы рөлі қаралды. Ұйым күн тәртібінің кеңеюі аясында экономика, көлік өзара байланыстылығы, технологиялар және қауіпсіздік салаларындағы ынтымақтастықтың практикалық тиімділігін арттыра отырып, консенсус пен тең құқықтылық қағидаттарын сақтауды ұштастыру қажеттігі талқыланды.
Дөңгелек үстелді CGTN ШЫҰ саммиті қарсаңында ұйымдастырды және Ұйым көпжақтылықтың дамуына, Ғаламдық Оңтүстік елдерінің кеңірек өкілдігіне және жаһандық басқарудың қолданыстағы тетіктерін жетілдіруге қалай ықпал ете алатыны туралы әртүрлі ел өкілдерінің пікір алмасу алаңына айналды.
Дөңгелек үстелдің толық жазбасы CGTN-нің ресми платформаларында қолжетімді:
[CGTN]: https://www.cgtn.com/tv/replay?id=DDCBbEA
[Facebook]: https://www.facebook.com/share/v/1ZvCtEDe2D/
[X]: https://x.com/i/status/2095017694521425943
