2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қытай Халық Республикасында Ұлттық бірлік пен прогресті ілгерілету туралы заң күшіне енді. Оның қабылдануы көпұлтты қоғамды басқарудағы қытайлық тәсілді институционалдандыру және этносаралық қатынастар саласындағы құқықтық негізді нығайту жолындағы маңызды кезең болды.
Қазақстан жұртшылығы үшін бұл заңды оқшау құқықтық жаңалық ретінде емес, Қытайдың мемлекеттік дамуының кеңірек логикасының бір бөлігі ретінде қарастыру маңызды. ҚХР-дың ресми түсіндіруінде ұлттық бірлік елдің әлеуметтік тұрақтылығының, жаңғыруының және ұзақ мерзімді дамуының іргетасы ретінде ұғынылады. Заң заң алдында барлық азаматтардың теңдігі, барлық ұлттардың теңдігі, ұлттық белгісі бойынша кемсіту мен езгіге тыйым салу, сондай-ақ мәдени айырмашылықтарды құрметтеу және ескеру қажеттілігі қағидаттарын бекітеді.
Заңның тек реттеуші ғана емес, сонымен бірге жасампаз сипатқа ие болуының да ерекше маңызы бар. Ол ортақ азаматтық және мәдени бірегейлікті нығайтуға, этносаралық қарым-қатынасты, алмасуды және өзара жақындасуды кеңейтуге, ұлттық өңірлердің дамуын қолдауға, білім беру, денсаулық сақтау, жұмыспен қамту, инфрақұрылым және қоғамдық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға бағытталған. Осы тұрғыдан алғанда, қытайлық түсініктегі ұлттық бірлік тек қауіпсіздік мәселелерімен ғана емес, сонымен қатар даму, әл-ауқат және әлеуметтік әділеттілікпен де байланыстырылады.
Заң мәдени мұраны және тілдік алуантүрлілікті сақтауға да назар аударады. Мемлекеттік жалпыұлттық тілді ілгерілетумен қатар, ол ұлттық азшылықтардың тілдерін үйрену мен пайдалануды құрметтеу және қорғауды, Қытай халықтарының дәстүрлі мәдениетін, материалдық емес мұрасын және тарихи жадын қолдауды көздейді.
Этносаралық келісім мен қоғамдық тұрақтылық та мемлекеттік дамудың аса маңызды шарттары болып табылатын Қазақстан үшін бұл заңды зерделеу практикалық әрі сараптамалық қызығушылық тудырады. Қытай тәжірибесі көпұлтты қоғамды басқару тек саяси ерік-жігерді ғана емес, сондай-ақ орнықты құқықтық, білім беру, мәдени және әлеуметтік-экономикалық тетіктерді де талап ететінін көрсетеді.
Қытайды зерттеу орталығы бұл заңның күшіне енуі Қазақстан мен Қытай арасындағы мемлекеттік басқару, этносаралық келісім, инклюзивті даму және қоғамдық институттарды жаңғырту мәселелері бойынша кәсіби диалог үшін қосымша мүмкіндіктер ашатынын атап өтеді. Бұл заңды дұрыс түсіну қазіргі қытай мемлекеттілігінің ішкі логикасын тереңірек көруге мүмкіндік береді: бірлік, даму және құқықтық басқару ҚХР-да ұлттық жаңғырудың өзара байланысты элементтері ретінде қарастырылады.
